
Hızlı Yanıt
Bel kayması (Spondilolistezis) en kısa tanımıyla omurganın kaymasıdır. Bu kayma omurganın herhangi bir omurunun altındaki omur üzerine doğru gerçekleşir.
Öne Çıkanlar
- Bel kayması (Spondilolistezis) farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.
- Bel kayması (Spondilolistezis) risk faktörleri değiştirilebilen ve değiştirilemeyen durumlardan oluşur.
- Bel kayması (Spondilolistezis) belirtileri her bireyde farklılık gösterebilir.
- Bel kayması (Spondilolistezis) teşhisi hastalık öyküsü ve fizik muayene ile başlar.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
Bel kayması (Spondilolistezis) en kısa tanımıyla omurganın kaymasıdır. Bu kayma omurganın herhangi bir omurunun altındaki omur üzerine doğru gerçekleşir. En fazla bel bölgesinde görülen bu durum omurilik kanalına baskı yaptığı için bel ve bacak ağrısını beraberinde getirir. Bel kayması (Spondilolistezis) 5 dereceye ayrılır. Yani kayma oranına göre sınıflandırılabilir. Birinci derecede %25’e kadar kayma yaşanır. 2. Derece kaymada %26-%50 arası, 3. Derece kaymada %51-%75 arası kayma gerçekleşir. Derece 4’te %76-%100 arası kayma, 5. Derecede ise tam kayma yaşanır.
Bel Kayması (Spondilolistezis) Neden Olur?
Bel kayması (Spondilolistezis) farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Omurların yerinde durmasını sağlayan eklemler, bağlar ya da disklerin zayıflaması – hasar alması durumunda üst kısımdaki omur öne doğru kayar. Bel kayması (Spondilolistezis) nedenleri olarak;
- Kemikte zayıflama ya da kırıklar
- Yaşa bağlı aşınmalar
- Doğuştan yapısal bozukluklar
- Travmalar
- Ameliyat sonrası unsurlar şeklindedir.
En sık görülen neden, yaşa bağlı aşınmalardır. Çünkü yıllar içinde diskler su kaybeder ve incelmeye başlar. Bu durumda omurlar arasındaki eklemler aşınır. Omurga eski yapısını kaybettiği için bir omur olacak şekilde öne kayar. 50 yaş ve üzerinde daha çok kadınlarda görülen bel kayması (Spondilolistezis), travma sonucu da yaşanabilir. Trafik kazası ya da düşme gibi yaralanmalar, omurun arka yapılarında kırıkları beraberinde getirebilir. Yine doğuştan yapısal bozukluklarda omurun yerinde sağlam tutunamaması halinde gözlemlenebilir.
Bel Kayması (Spondilolistezis) Risk Faktörleri
Bel kayması (Spondilolistezis) risk faktörleri değiştirilebilen ve değiştirilemeyen durumlardan oluşur. Belin tekrar geriye doğru yüklenmesi, aşırı fiziksel işlerde çalışmak, fazla kilo kasları, sigara tüketimi, değiştirilebilen faktörler arasındadır. Ayrıca hareketsiz yaşam yine bu maddelere eklenebilir. Ancak değiştirilemeyen faktörlere çok daha dikkat edilmelidir.
Daha önceden geçirilen omurga ameliyatı, stabiliteyi sağlayan yapıların alınması girişimidir. Bu durumda komşu omurlarda kayma yaşanabilir. Doğuştan omurga anomalileri de yine omur eklem yüzeylerinin farklı olmasına neden olabilir. Değiştirilemeyen diğer faktörler;
- Ailede bel kayması öyküsü
- Doğuştan kemik yapısı farklılıkları
- Cinsiyet
- İlerlemiş yaş şeklindedir.
Dejeneratif bel kayması kadınlarda daha fazla gözlemlenir. Hormonal değişimlerin ve bağ dokusu gevşekliklerinin bu süreçte rol oynadığı düşünülmektedir. Yine eklem ve disklerin aşınması, yaşın ilerlemesine bağlıdır. Dejeneratif olarak genelde 50 yaşından sonra bel kayması ortaya çıkabilir.
Bel Kayması (Spondilolistezis) Hangi Belirtilerle Ortaya Çıkar?
Bel kayması (Spondilolistezis) belirtileri her bireyde farklılık gösterebilir. Hafif bir kayma olmuşsa başlangıçta belirti söz konusu olmayabilir. Hafif bel kaymaları genelde farklı bir sebeple çekilen filmlerde fark edilebilir. Genelde en sık görülen belirti bel ağrısıdır. Belin alt kısmında hissedilen bu ağrılar yürürken ve ayakta dururken artar. Belin bükülmesiyle çok daha şiddetli bir ağrıya dönüşebilir. Bel kaslarında kasılma ve hareketlerde kısıtlılık gibi durumlar kas spazmını tetikler. Bazı bireylerde omurga üzerinde hissedilebilen basamak ve çıkıntı söz konusu olabilir.
Kalça ve bacaklarda da bel kayması belirtileri ortaya çıkabilir. Uyluk ve kalça arasında ağrılar, arka uyluk kaslarında kısalık ve gerginlik görülebilir. Yine bacaklara yayılan ağrılar, karıncalanma, uyuşma ve ayakta düşme hissi, bel kayması belirtileri arasında yerini alabilir. Uzun süre ayakta kalınca veya yürüyünce artan ancak oturunca geçen bacak ağrıları da bu kategoride incelenebilir. Son olarak yürüyüş ve görünüm değişiklikleri fark edilebilir. Erken ve çocuklarda dar adımlı sert yürüyüşler, adımlarda kısalma ve karın bölgesinin öne çıkması söz konusu olabilir.
Bel Kayması (Spondilolistezis) Teşhis Aşamaları
Bel kayması (Spondilolistezis) teşhisi hastalık öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Uzman doktor ağrının yeri, ne zaman arttığı, bacağa yayılıp yapılmadığını kontrol eder. Ayrıca meslek ve spor öyküsü hakkında bilgiler alır. Muayenede şu durumlara bakılacaktır;
- Duruş ve yürüyüş değerlendirmesi
- Düz bacak kaldırma testi
- Refleksler
- His ve kas gücü muayenesi
- Belin hareket genişliği
- Ağrıyı artıran hareketler
- Omurganın genel duruşu
Bel kayması (Spondilolistezis) teşhisi görüntüleme yöntemleriyle devam eder. Tanının konulmasında en önemli faktör, direkt grafidir. Röntgen ayakta çekilerek kayma ve derecesini net olarak gösterir. Ayrıca omurun ne kadar kaydığı da görülebilir. Öne ve arkaya eğilirken çekilen grafiler, omurganın son hali hakkında fikirler verir. Ayrıca omurilik kanalına ve sinir köklerine baskı varsa manyetik rezonans tercih edilir. Genelde güç kaybı, uyuşma ve bacak ağrısında talep edilir. Kemik yapısının ayrıntılı olarak gösterilebilmesi için bilgisayarlı tomografi, stres kırıklarının teşhisi için de kemik sintigrafisi istenir.
Bel Kayması (Spondilolistezis) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Bel kayması (Spondilolistezis) tedavisi genelde ameliyatsız uygulamalarla başlar. Fakat hastanın yaşına, sinir baskısına ve kaymanın derecesine göre cerrahi müdahale gerekebilir. Düşük dereceli bel kaymalarında 3-6 ay kadar denenen uygulamalar şu şekildedir;
- Fazla kilonun verilmesi
- Sigaranın bırakılması
- Düzenli yürüyüşe başlama
- Korse kullanımı
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Doktor tarafından reçete edilen ağrı kesiciler
- Aktivite düzenlemeleri
Bel kayması (Spondilolistezis) ameliyatı aylarca süren ağrılarda gündeme gelir. Ayrıca ameliyatsız uygulamalara yanıt vermeye ağrılarda, sinir baskısına bağlı his ve güç kayıplarında devreye alınır. Sinirlere baskı yapan yumuşak doku ve kemiklerin alınması amacıyla yapılan bel kayması ameliyatında kayan omurlar çubuk ya da vidalarla sabitlenir. Bazen disk aralığına bırakılan kafeslerle sabitlenerek kaynatılması amaçlanır. Ameliyat sonrası süreçte hastanede 1-2 gün kalan hastalar, doktor onayıyla taburcu olur. Uzun bir süre bükülme ve ağırlık kaldırma kısıtlamaları dereye alınır. Elbette fizik tedavi ve egzersiz programıyla hastalar desteklenir.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
