
Hızlı Yanıt
65 yaş ve üzerindeki hastalarda omurga hastalılarının cerrahisinde, ileri yaş omurga cerrahisi tercih edilir. Kesin bir yaş sınırı olmamakla beraber özellikle 75 yaşını geçen hastalarda kullanılır.
Öne Çıkanlar
- İleri yaş omurga cerrahisi, yaşlanmanın etkisiyle beraber omurgada biriken yapısal değişimlerin kontrol edilemez hale gelmesi durumunda gereklidir.
- Yaşlılarda omurga hastalıkları, genç bireylerden farklı seyredebilir.
- İleri yaş omurga cerrahisinde en az invaziv yaklaşımlar tercih edilir.
- İleri yaş omurga cerrahisi sonrası hızlı iyileşme protokolleri devreye alınır.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
65 yaş ve üzerindeki hastalarda omurga hastalılarının cerrahisinde, ileri yaş omurga cerrahisi tercih edilir. Kesin bir yaş sınırı olmamakla beraber özellikle 75 yaşını geçen hastalarda kullanılır.
İleri Yaş Omurga Cerrahisi Neden Gereklidir?
İleri yaş omurga cerrahisi, yaşlanmanın etkisiyle beraber omurgada biriken yapısal değişimlerin kontrol edilemez hale gelmesi durumunda gereklidir. Yaşlanma sonrası diskler incelir ve su kaybeder. Bu durum omurlar arası mesafenin azalması anlamına gelir. Ayrıca eklem ve bağlarda kalınlaşma nedeniyle kemik çıkıntıları gelişerek sinir kanallarını daraltır. Osteoporoz gelişimiyle kırılmaya yatkın omurgalar oluşurken omurgayı taşıyan kaslar zayıflayarak duruşu bozar.
İleri yaş omurga cerrahisini gerekli kılan başlıca nedenler ve açıklamaları aşağıdaki gibidir;
Tümör ve enfeksiyonlar: Yürüme yeteneğinde kayıplar ve omurilik basısı tehdidine konfor ve işlevi korumak için uygulanır.
Kırık tedavileri: İlerleyen yaşla beraber çökme kırıklarının oluşumu ağrıyla birleşince hareketsizliğe neden olur. Hareketsizlik de beraberinde kemik ve kaybını getirir. Erken sabitleme yapılarak ayağa kalkma kolaylaştırılabilir.
Omurga denge ve duruş düzeltmesi: İlerlemiş eğrilik ve kamburluk yemek tüketimini, yürümeyi ve soluk almayı zorlaştırır.
Kırık ve düşme riski: Güçsüzlük düşmeleri ve denge bozukluğunun artmasıyla beraber ileri yaş omurga cerrahisi neredeyse zorunlu hale gelir. Ayrıca yaşlı bireylerde düşme vakaları bir omurga ya da kalça kırığıyla sonuçlanabilir.
Hasta bağımsızlığı: Yaşlı bireylerin yürüme mesafesi kısalırken ayakta durması zorlaşır. Bu cerrahiyle bireyin kendi başına yaşam sürmesi desteklenir.
Kontrol edilemeyen ağrılar: Korse, fizik tedavisi ve ilaçların yetersiz kalması halinde yaşam kalitesi ciddi oranda düşer.
Omurilik ve sinir hasarı: Sinir ve omurilik hasarının sürmesi uyuşma, güçsüzlük ve denge kaybına neden olur. Ayrıca idrar kontrol sorunları gelişir. Bu durumda ileri yaş omurga cerrahisine başvurulur.
Yaşlılarda Omurga Hastalıkları Belirtileri Nelerdir?
Yaşlılarda omurga hastalıkları, genç bireylerden farklı seyredebilir. Belirtiler genelde yaşlılığa bağlı sanılarak geç fark edilir. İlk olarak sırt, bel ya da boyunda devam eden ağrılarla belirti gösterir. Uzun süre ayakta kalma ve hareketle bu ağrılar artar. Aniden başlayan şiddetli sırt ağrıları da omurga hastalıkları belirtileri arasındadır. İstirahatle geçmeyen bu ağrılar şiddetlenerek gece uykusunu bölebilir.
Sinir basısı belirtileri bu aşamada daha çok belirti gösterir. Ellerde uyuşma ve beceri kaybıyla başlayan belirtiler bacaklarda güçsüzlükle devam eder. Dizlerin boşalması ve ayakucunu kaldıramama gibi belirtiler de gözlemlenir. Ayrıca yürürken bacaklarda ağırlık ve uyuşma devam ederken öne eğilince ya da oturunca rahatlama olur. Yaşlılarda denge ve yürüme sorunları da çokça görülebilir. Bastona veya destek almaya ihtiyaç artarken sık sık düşme vakaları gözlemlenebilir. Kamburlaşma, boy kısalması, öne eğik duruş ve kalça hizasında eğrilik gibi belirtiler de ön plana çıkabilir.
Acil doktora başvuru gerektiren belirtiler ise;
- İdrar tutamama
- Aniden idrar yapamama
- Ateşe eşlik eden şiddetli sırt ağrısı
- Geceleri artan ağrı
- Kilo kaybı
- Hızlı bir şekilde ilerleyen bacak veya kol güçsüzlüğü
- Bacak arasında uyuşma
- Kalçada uyuşma
- Travma sonrası şiddetli omurga ağrısı şeklindedir.
İleri Yaş Omurga Cerrahisinde Yaklaşımlar
İleri yaş omurga cerrahisinde en az invaziv yaklaşımlar tercih edilir. Minimal cerrahi yöntemler;
- Minimal füzyon
- Endoskopik omurga cerrahisi
- Vertebroblasti
- Mikrocerrahi operasyon olarak sıralanır.
Başlangıçta ameliyatsız tedavi ilk tercihtir. Sorun sadece sinir basısıyla ilgiliyse dekompresyon uygulanır ve gereksiz füzyon eklenmez. Füzyon gerektiği durumlarda sabitleme ya da deformite yapılır. Fakat seviye sayısı minimum düzeyde olacaktır. İleri yaşlarda tam düzeltme yerine dengeyi ve yürümeyi sağlayacak kadar düzeltme amaçlanır.
Ameliyat öncesi değerlendirme ve hazırlık aşamasında çok disiplinli bir ekip uygulaması devreye girer. Anestezi, göğüs hastalıkları, kardiyoloji, fizik tedavi ve beslenme uzmanı birlikte karar verir. Bilişsel durum ve kırılganlık testleri yapılırken kemik yoğunluğu ölçümü tamamlanır. Kan şekeri, beslenme eksikliği ve ilaçlar düzenlenirken hastaya hedefler anlatılır.
İleri yaş omurga cerrahisinde daha az kanama, daha kısa hastane yatışı ve daha az doku hasarı hedeflenir. Vida yerleşimi yapılırken navigasyon ve robotik destek alınır. Ayrıca çimentoyla güçlendirilen vidalar kullanılırken daha çok vida kullanımı söz konusu olabilir. Ameliyat süresi daha kısa tutulurken işlem sırasında tüm sinir fonksiyonları takip edilir.
İleri Yaş Omurga Cerrahisi Sonrası Bakım ve Takip
İleri yaş omurga cerrahisi sonrası hızlı iyileşme protokolleri devreye alınır. Ayrıca gözlük, işitme cihazı kullanımı desteği verilirken gereksiz ilaçlardan kaçınmak için önlemler alınır. Yara bakımı için yakın takibe alınan yaşlı hastalar akciğer ve enfeksiyon sorunlarında aynı şekilde takiptedir. Fizik tedavi, düşme önleme eğitimi ve evde bakım desteği verilebilir. Uzun dönem takipte ise düzenli kontrol ve görüntülemeler devam eder. Kemik tedavisinin devamı, düşme önleme, beslenme ve egzersiz gibi konularda hastaya destek olunur. Elbette tüm bu yaklaşımlar her hastaya uygulanmaz. Kişiye özel planlama yapılarak ileri yaş omurga cerrahisinde başarılı sonuçlar çoğu zaman elde edilir. Cerrahi sonrası rehabilitasyon, iyileşme sürecini olumlu etkileyen en önemli durumlardandır.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
