
Hızlı Yanıt
Omurga kanal daralması tıptaki adıyla Spinal Stenoz, omurilik ve sinir köklerinin omurga kanal yapılarına baskı yapmasıyla ortaya çıkar. En fazla bel bölgesinde görülürken boyun kısmında da ortaya çıkabilir.
Öne Çıkanlar
- Omurga kanal daralması nedenleri 3 farklı grupta toplanabilir.
- Omurga kanal daralması risk faktörleri 2 farklı grupta ele alınabilir.
- Omurga kanal daralması bazı belirtilerle ortaya çıkar.
- Omurga kanal daralması teşhisi her hastalıkta olduğu gibi öykü, fizik muayene görüntüleme yöntemleri ve ek testlerle konulabilir.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
Omurga kanal daralması tıptaki adıyla Spinal Stenoz, omurilik ve sinir köklerinin omurga kanal yapılarına baskı yapmasıyla ortaya çıkar. En fazla bel bölgesinde görülürken boyun kısmında da ortaya çıkabilir. Omurga kanalını çevreleyen yapıların şişmesi, yer değiştirmesi ya da kalınlaşmasıyla beraber kanal içerisindeki boşluğun azalmasıyla meydana gelir.
Omurga Kanal Daralması Nedenleri Nelerdir?
Omurga kanal daralması nedenleri 3 farklı grupta toplanabilir. Edinsel yani sonradan gelişen durumlar, gelişimsel nedenler, nadir nedenler şeklindedir. Nadir nedenler arasında tümörler, enfeksiyonlar, kemik hastalıkları, romatizmal hastalıklar ve kanal içi kanama yer alır. Kanalın doğuştan dar olması veya kemik gelişim bozuklukları da yine omurga kanal daralması nedenleri arasındadır. Sonradan gelişen nedenlere baktığımızda;
- En sık neden yaşa bağlı aşınmadır. Bu dönemde diskler su kaybederek incelir ve kanala doğru şişer.
- Kayan omur kanalın çağını daraltarak bel kaymasını beraberinde getirebilir.
- Yerinden çıkan disk materyalinin kanalda yer kaplamasıyla disk fıtığı oluşabilir.
- Travma ve kırıklardan sonra omurga kanal daralması görülebilir.
- Yetişkinlerde gelişebilen dejeneratif eğrilikler, kanal daralmasına sebep olabilir.
- Kanal içindeki yağ dokusunun artması da daralmaya neden olabilir.
Omurga Kanal Daralmasında Risk Faktörleri
Omurga kanal daralması risk faktörleri 2 farklı grupta ele alınabilir. Değiştirilemeyen faktörler arasında; ileri yaş, omurga hastalığı öyküsü, cinsiyet, doğuştan kemik bozukluğu, doğuştan dar kanal şeklindedir. En önemli risk faktörü yaşın ilerlemesidir. Bağlar, diskler ve eklemlerdeki aşınma yaşla beraber artar. Bu belirtiler ortalama 50 yaşından sonra başlar. Öte yandan kanalı doğuştan dar olan bireylerde en küçük aşınma bile belirti gösterebilir. Ailede omurga hastalığı öyküsünün olması da disk aşınmasında hız ve kanal yapısını belirler. Kadınlarda daha sık görülebilen omurga kanal daralması, geçirilmiş omurga ameliyatı veya travmalarıyla birlikte ortaya çıkabilir.
Değiştirilebilen faktörler sıralandığında;
- Aşırı fiziksel işler
- Kötü duruş
- Hareketsiz yaşam
- Obezite
- Uzun süreli kortizon kullanımı
- Omurga eğriliği
- Zayıf kaslar
- Sigara tüketimi şeklindedir.
Obezite, omurgaya binen yükü artırır. Haliyle aşınma hızlanır. Sigara tüketimi disklerin beslenmesini bozarken hareketsiz yaşam bel ve karın kaslarının zayıflığı anlamına gelir. Tedavi edilmeyen skolyoz ve osteoporoz, omurga kanal daralmasında değiştirilebilen faktörler arasındadır.
Omurga Kanal Daralması Hangi Belirtilerle Gözlemlenir?
Omurga kanal daralması bazı belirtilerle ortaya çıkar. Ancak bu belirtiler daralmanın bölgesi ve sinirlere yaptığı baskı oranıyla beraber değişkenlik gösterir. Genelde sinsi başlayan belirtiler bir süre sonra artmaya başlar. Bel kanal darlığı belirtileri maddeler halinde şu şekildedir;
Yürürken ağrının artması: Bireyler yürürken artan bacak ağrısıyla karşılaşabilir. Ayrıca ağırlık ve yorgunluk hissi gözlemlenir. Bir süre yürüdükten sonra ya da öne eğilince geçen ağrılar söz konusudur.
Bacaklarda karıncalanma: Her iki bacakta ya da baldırlarda uyuşma ve karıncalanma olabilir.
Bacaklarda güçsüzlük: İleri evrede ayakucunu kaldırmakta güçlüğe neden olabilen bu durum, omurga kanal daralması belirtileri arasındadır.
Denge problemleri: Kaygan zeminde ya da karanlık ortamda denge problemleri yaşanabilir.
Boyundaki kanal darlığı belirtileri, boyunda sertlik ve ağrıyla kendini gösterir. El ve kolda uyuşma, güçsüzlük ve karıncalanma ile beraber el becerilerinde azalma gözlemlenebilir. Ağır vakalarda dışkı ve idrar kontrolünde sorun yaşanabilirken bacaklarda sertlik ve yürüme dengesizliği ortaya çıkabilir.
Bel ve boyun kanal darlığı belirtilerinin bazı ortak özellikleri bulunur. Ayakta durmakla ya da yürümeyle artan bu belirtiler öne eğilmeyle azalır. Genelde iki taraflı yaşanırken belirgin ağrılar oluşabilir.
Omurga Kanal Daralmasında Teşhis Süreci
Omurga kanal daralması teşhisi her hastalıkta olduğu gibi öykü, fizik muayene görüntüleme yöntemleri ve ek testlerle konulabilir. İlk aşamada doktorun kontrol edeceği durumlar ağrı ve uyuşmanın yeridir. Ayrıca hangi aktivite sırasında ağrıların arttığı gözlemlenecektir. Bacak ve kollardaki güçsüzlük ve denge sorunlarına bakılır. Ek olarak yürüme mesafesinin kısalıp kısalmadığı öğrenilir.
Fizik muayene sırasında yürüyüş, omurga hareketleri ve duruş değerlendirmesi yapılır. Kas gücü ve reflekslere bakılırken düz bacak kaldırma ve benzeri gerginlik testleri uygulanır. Bacak ve kalça eklemi nabız kontrolü, gerektiğinde yürüme testi de yine omurga kanal daralması teşhis için önemlidir.
Görüntüleme yöntemleri olarak ise MR, BT, röntgen veya BT miyelografi uygulanır. Tanıda en değerli yöntem manyetik rezonanstır. Kanal çapı, disk durumu, sinir ve omurilik köklerine uygulanan baskı MR ile görüntülenir. MR çekilemeyen durumlarda ise bilgisayarlı tomografiye başvurulur. Kanala kontrast madde verilerek yapılan miyelografi ise yine MR çekilemeyen durumlarda devreye alınır. Ek tanılarda EMG, kan tetkikleri ve damar değerlendirmesi yapılabilir.
Omurga Kanal Daralmasında Tedavi Yöntemleri
Omurga kanal daralması tedavisi belirtilerin şiddet düzeyine ve darlığın yerine göre değişir. Ayrıca sinir hasarı olup olmadığına ve hastanın genel sağlık durumuna bakılarak uygulanır. Ameliyatsız tedavi yöntemleri orta ve hafif şiddetli belirtilerde devreye alınır. Bu yöntemler;
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Doktorun reçete edeceği ağrı kesiciler
- Aktivite düzenlemeleri
- Kilo kontrolü
- Sigara tüketiminin bırakılması
- Bel destekleri şeklindedir.
Omurga kanal daralması ameliyatı ise 3-6 aydan daha uzun süren ameliyatsız tedaviye yanıt vermeyen hastalarda uygulanır. Ayrıca gündelik yaşamı kısıtlayan ağrılarda devreye alınır. İlerleyen güç kaybı, ayak düşmesi, boyunda omurilik baskısı belirtileri ve idrar – dışkı kontrol kaybında ameliyat yapılır. Ameliyat yöntemleri ise Laminektomi, Füzyon, Foraminotomi ve Minimal invaziv gibi seçeneklerden oluşur.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
