
Hızlı Yanıt
Faset eklem kireçlenmesi, omurganın arka bölgesinde bulunan küçük eklemlerin aşınarak yıpranmasıdır. Faset eklem hastalığı ya da faset eklem sendromu olarak da tanımlanan bu hastalık birçok faktöre bağlı olarak oluşabilir.
Öne Çıkanlar
- Faset eklem, omurganın hemen arka kısmında yer alan ve art arda gelen küçük eklemlerdir.
- Faset eklem kireçlenmesi nedenleri tek bir faktörle açıklanamaz.
- Faset eklem kireçlenmesi belirtileri bölgeye göre gözlemlenebilir.
- Faset eklem kireçlenmesi için risk faktörleri iki farklı başlıkta incelenebilir.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
Faset eklem kireçlenmesi, omurganın arka bölgesinde bulunan küçük eklemlerin aşınarak yıpranmasıdır. Faset eklem hastalığı ya da faset eklem sendromu olarak da tanımlanan bu hastalık birçok faktöre bağlı olarak oluşabilir. Zamanla kıkırdağın incelip aşınmasıyla beraber eklem yüzeyleri birbirine sürtünür. Bu süreç kemik çıkıntılarının gelişimiyle devam eder.
Faset Eklem ve Görevleri
Faset eklem, omurganın hemen arka kısmında yer alan ve art arda gelen küçük eklemlerdir. Yapısı itibariyle bu eklemler, üst omurun alt çıkıntısıyla alt omurun üst çıkıntısı tarafından oluşmuştur. Omurganın yana, arkaya ve öne doğru eğilmesine izin veren faset eklemler hareketi sınırlandırır. Yani omurganın aşırı dönmesini ve bükülmesini engeller. Omurgaya binen yükün bir kısmını disklerle paylaşırken disk ve bağlarla beraber omurganın dengeli durmasına yardımcı olur.
Faset Eklem Kireçlenmesi Neden Olur?
Faset eklem kireçlenmesi nedenleri tek bir faktörle açıklanamaz. Birkaç etkenin beraber yaşanmasıyla ortaya çıkan bu süreç;
- Aşırı kilo
- Mekanik zorlanmalar
- Yaş etkisi
- Disk dejenerasyonu
- Omurga eğrilikleri
- Genetik durumlar gibi nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.
En sık neden yaşlanmadır. Yıllar geçtikçe eklem kıkırdağı su kaybetmeye başlar. 50’li yaşlardan sonra çok daha yaygın olarak gözlemlenebilir. Öte yandan omurlar arasındaki diskler, yaşın ilerlemesiyle beraber su kaybederken incelmeye başlar. Disklerin yüksekliği azalınca aradaki faset eklemlere yük biner. Bu durum eklemlerin aşırı zorlanmasına neden olur. Fazla kiloların da etkisiyle bel bölgesindeki eklemler zorlanırken yine ağır yük kaldırma gibi hareketler faset eklem kireçlenmesi nedenleri arasındadır. Omurga kayması, aşırı bel çukuru, ailede kireçlenme öyküsü ve hareketsiz yaşam gibi faktörlere de dikkat edilmelidir.
Faset Eklem Kireçlenmesi Belirtileri
Faset eklem kireçlenmesi belirtileri bölgeye göre gözlemlenebilir. Bel bölgesinde ağrı ve tutukluk ilk belirtidir. Ayrıca ağrının uyluğun arka kısmına ve kalçaya yayılması söz konusu olabilir. Yürürken ya da uzun süre ayakta kalırken artan ağrı ve sabah kalkarken zorlanma gibi belirtiler de söz konusudur. Boyun bölgesindeki belirtiler ise; ensede başlayan baş ağrıları, ağrının kürek kemiği, üst sırt ve omuza yayılmasıyla başlar. Boyunda ağrı ve tutukluk ile başı çevirirken zorlanma durumu yaşanabilir. Son olarak sırt bölgesinde faset eklem kireçlenmesi belirtileri orta sırtta sertlik ve ağrıyla kendini gösterir.
Faset eklem kireçlenmesi belirtileri genel olarak şu şekildedir;
- Hareket sırasında sürtünme hissi ya da çıtırdama
- Omurga hareketlerinde kısıtlılık
- Etkilenen bölgelerde kas spazmı oluşumu
- Oturunca ya da öne doğru eğilince ağrının azalması
- Geriye doğru bükülürken artan ağrılar
- Omurgayı çevirirken veya uzun süre ayakta dururken başlayan ağrılar
- Omurgada sürekli devam eden ağrı
- Uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra tutukluk
Faset Eklem Kireçlenmesinde Risk Faktörleri
Faset eklem kireçlenmesi için risk faktörleri iki farklı başlıkta incelenebilir. Değiştirilebilen risk faktörleri olarak fazla kilo ve obezite ön plana çıkar. Çünkü omurgaya binen yükü artıran fazla kilolar ve yağlar, kıkırdak yıpranmasını hızlandırabilir. Sigara kullanımı kıkırdak ve disklerin beslenmesini bozmakla beraber hareketsiz yaşam yine sırt ve karın kaslarını zayıflatır. Uzun süre yanlış ya da eğil pozisyonda oturmak eklemleri bozarken yoğun ve riskli sporlar da yine faset eklem kireçlenmesindeki risk faktörleri arasındadır.
Bu rahatsızlıkta değiştirilemeyen faktörlere baktığımızda;
- Daha önce geçirilen omurga yaralanmaları
- Omurga kayması ya da eğrilikleri
- Doğuştan omurga yapısı
- Cinsiyet
- Genetik yatkınlık durumu
- İleri yaş şeklinde sıralayabiliriz.
Faset Eklem Kireçlenmesi Teşhisi Nasıl Konulur?
Faset eklem kireçlenmesi teşhisi için hastanın öyküsü dinlenir. Daha sonra fizik muayene bulgularına bakılır. Son aşamada görüntüleme sonuçlarıyla beraber tam değerlendirme yapılır. Hasta öyküsünde ağrının nerede olduğu, ne zaman başladığı ve hangi hareketlerle beraber attığı araştırılır. Fizik muayenede omurganın hareket açıklığı incelenir. Aynı zamanda omurga üzerindeki eklem hizasında hassasiyetin olup olmadığı değerlendirilir. Fizik muayene kapsamlı bir şekilde yapıldığından kas gücü, refleks ve duyu muayenelerine başvurulur. Ek olacak bacak kaldırma testi uygulanır.
Faset eklem kireçlenmesi teşhisi sırasında görüntüleme yöntemlerinin yeri önemlidir. İlk basamakta röntgen çekilir. Röntgen sayesinde eklem aralıklarındaki daralmalar, yüzeydeki kireçlenmeler gözlemlenebilir. Bilgisayarlı tomografide kemik yapıları incelenirken manyetik rezonans ile diskler, sinirler ve yumuşak dokular görüntülenir. Bazen kemik sintigrafisi de hastalardan istenebilir.
Faset Eklem Kireçlenmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Faset eklem kireçlenmesi tedavisi ilk basamağında ağrıyı azaltmak ve hareketi korumak amaçlanır. Hastanın bu aşamada ağrıyı artıran hareketlerden kaçınması gerekir. Ayrıca kısa süreli istirahatler, ağrılı bölgeye sıcak uygulama ve fazla kiloları verme gibi aksiyonlar almalıdır. Tüm bu süreçler elbette doktor onayı ve kontrolünde gerçekleşmelidir.
Doktor kontrolünde başlayan ilaç tedavisi, fizik tedavi ve egzersizlerle devam eder. Bu tedavilere yanıt vermeyen hastalarda girişimsel işlemlere başvurulur. Faset eklem kireçlenmesi ameliyatı ise aylarca süren ağrılar için yapılır. Eklem kalınlaşmasına bağlı kanal darlığı ya da sinir sıkışması durumunda da ameliyat uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Faset eklem kireçlenmesi en çok kimlerde görülür?
Bu hastalık 50 yaş ve üzerinde, fazla kilolu bireylerde ve ağır işlerde çalışanlarda sıkça görülebilir.
Faset eklem kireçlenmesi ile bel fıtığı aynı şey mi?
Hayır, değildir. Fıtık tamamen disklerle ilgilidir. Faset eklem kireçlenmesi ise omurganın arka kısmındaki eklemleri etkileyen bir rahatsızlıktır.
Faset eklem kireçlenmesi için ameliyat şart mı?
Birçok hastada gerekmese de alternatif tedavilere yanıt vermeyen hastalarda uygulanır.
Faset eklem kireçlenmesi için hangi egzersizler yararlıdır?
Tamamen doktor onayı ile beraber yüzme, yürüyüş ve germe egzersizleri bu hastalık için faydalıdır.
Faset eklem kireçlenmesi tam anlamıyla geçebilir mi?
Geri dönüşümsüz bir hastalıktır. Uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
