
Hızlı Yanıt
Dejeneratif Skolyoz, daha önce omurgası düzgün olan bir bireyin 50’li yaşlardan sonra eklem ve disklerinin yıpranmasına bağlı olarak gelişir. Bu süreçte omurga yana doğru eğilir.
Öne Çıkanlar
- Dejeneratif Skolyoz aşağıdaki sıralamayla beraber ilerleyebilir; Dejeneratif Skolyoz’da risk faktörleri genelde osteoporoz, ileri yaş ve omurga ameliyatları etkilidir.
- Omurga kısmına yandan bakıldığı zaman sağlıklı yani S biçiminde doğal kıvrımlara sahip olur.
- Dejeneratif Skolyoz belirtileri yavaş seyreden durumlardan oluşur.
- Dejeneratif Skolyoz ile Sagittal denge bozukluğu aynı hastada sık olarak beraber görülür.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
Dejeneratif Skolyoz, daha önce omurgası düzgün olan bir bireyin 50’li yaşlardan sonra eklem ve disklerinin yıpranmasına bağlı olarak gelişir. Bu süreçte omurga yana doğru eğilir. Ergenlik ya da çocukluk çağında başlayan İdiyopatik Skolyoz’dan farklı bir durumdur. Cobb açısı 10 derece üzerinde Skolyoz kabul edildiği için eğrilik daha çok bel bölgesinde gelişir. Yaşlı bireylerde daha çok görülebilen Dejeneratif Skolyoz, kadınlarda da sıkça gözlemlenebilir.
Dejeneratif Skolyoz Nasıl Gelişir?
Dejeneratif Skolyoz aşağıdaki sıralamayla beraber ilerleyebilir;
- Disklerde dejenerasyon oluşur. Yani diskler zamanla su kaybeder, yüksekliği azalır ve asimetrik olarak çöker.
- Omurlar arasındaki küçük eklemler aşınmaya başlar ve genişler. Bu durum kireçlenmeye neden olur. Ayrıca eklemler arasındaki asimetrik durum yıpranır.
- Dengesizlik gözlemlenir. Eklemler ve bağlar gevşedikçe omurlar birbirine doğru kayar. Önden kayma ve yan kayma bu dönemde gözlemlenebilir.
- Kemik kalitesine bozulma yaşanır. Omurga gövdelerinin asimetrik olarak çökmesi söz konusudur.
- Gövdede bulunan kaslarda güç kaybı ve yağlanma ortaya çıkar. Bu durum omurganın dik durmasını engeller.
Dejeneratif Skolyoz’da risk faktörleri genelde osteoporoz, ileri yaş ve omurga ameliyatları etkilidir. Ayrıca cinsiyet faktörü ön planda olduğundan kadınlarda görüme olasılığı yüksektir. Yılda ortalama 1-3 derece ilerleme hızına sahip olan Dejeneratif Skolyoz, kişiden kişiye farklı gelişim gösterebilir.
Sagittal Denge Nedir?
Omurga kısmına yandan bakıldığı zaman sağlıklı yani S biçiminde doğal kıvrımlara sahip olur. Boyun öne, sırt arkaya ve bel öne doğru eğridir. Sakrum bölgesi ise kifotik bir yapıdadır. Bu kıvrımların birbirini dengelediği duruma sagittal denge adı verilir. Sagittal denge aslında Dejeneratif Skolyoz’daki en önemli konulardan biridir. Sebebi ise şikâyetlerde ve tedavi kararını belirleyen durumlarda yan eğrilikten ço sagittal dengeye bakılmasıdır.
Dejeneratif Skolyoz Belirtileri Nelerdir?
Dejeneratif Skolyoz belirtileri yavaş seyreden durumlardan oluşur. Yani belirtiler genelde eklem ve disk yıpranmasından kaynaklandığı için hemen gözlemlenmeyebilir. İlk belirti ağrıdır. En sık şikâyet bel ağrısı olmakla beraber;
- Ağrılar yürürken ve ayakta dururken artar.
- Kas gerginlikleri ve spazmlar gün sonuna doğru artmaya devam eder.
- Bel bölgesi hareket ettirildiğinde ağrı artar.
- Kalça, kasık ve kalça çevresinde ağrı gözlemlenir.
- Bel ve sırt arasında yorgunluk hissi olur.
Dejeneratif Skolyoz belirtileri duruş ve görünüm değişiklikleriyle de ortaya çıkabilir. Omuz, bel çizgisi ve kalça asimetrisi bozulur. Gövdenin bir yana kayması, boyda kısalma, kıyafetlerin vücuda oturmaması ve öne eğik duruşla beraber gözlemlenebilir. Genel belirtiler ise; denge kaybı, uyku bozuklukları, depresyon, kaygı, günlük aktivitelerde kısıtlılık şeklinde olabilir.
Sıralanan bu belirtiler genelde 50-60 yaş sonrası başlayabilir. Hareket ve ayakta durmayla ağrılar hızlanırken eğrilik açısı da önemlidir. Şikâyetler büyük eğrilikte artarken küçük eğrilikte de yine ağrı söz konusudur.
Sagittal Denge Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Dejeneratif Skolyoz ile Sagittal denge bozukluğu aynı hastada sık olarak beraber görülür. Her iki durum birbirini tetiklediği için belirtiler de çoğu zaman aynı olabilir. Sagittal denge bozukluğunda omurga öne doğru kaydıktan sonra dengenin korunması için bazı mekanizmalar devreye girer. Dizlerin bükülmesi, boynun geriye doğru uzatılması ya da sırtı dikleştirme gibi hareketler yapılır. Bu süreçler her zaman yorucu olacağından bazı belirtilerle kendini göstermeye devam eder.
Sagittal denge bozukluğu belirtilerini sıraladığımızda;
- Bel, kasık ve kalça ağrıları
- Bacağa yayılan ağrılar
- Bacaklarda karıncalanma ve uyuşma
- Yürüdükçe artan bacak ağırlığı ve ağrıları
- İleri durumlarda ayak düşmesi
- Yukarı bakmakta zorlanma
- Hızlı yorulma
- Denge kaybı
- Gözle görülen asimetrik bozukluklar şeklindedir.
Dejeneratif Skolyoz ve Sagittal Denge Bozukluğu İlişkisi
Her iki vakanın birlikte görülmesine neden olan bazı durumlar vardır. Ortak neden tamamen dejenerasyondur. Diskler asimetrik olarak incelip çökerken bu süreç yana eğilmeye ve denge bozukluğuna neden olur. Eğriliğin artmasıyla omurlar dönerken eğri tepesindeki disklerde hızlı yıpranma süreci başlar. Bel bölgesi de bu aşamada düzleşir.
Denge bozukluğu durumunda vücut farklı hareketlerle kendini telafi etmeye çalışabilir. Kalçaların uzatılması, diz bükme ve ayak bileğini bükülmesi gibi durumlar aslında kasları sürekli çalıştırdığından yorgunluk ortaya çıkar. Ayrıca diz ve kalça ağrıları da oluşacaktır. Dejeneratif Skolyoz ve Sagittal denge bozukluğunda ortak belirtiler;
- Öne eğik duruş
- Yana kayık duruş pozisyonu
- Mekanik bel ağrıları
- Ayakta dururken ağrıların artması
- Düşme riskinin artması
- Yürüme mesafesinde kısalma şeklindedir.
Dejeneratif Skolyoz ve Sagittal Denge Bozukluğunda Teşhis ve Tedavi Süreci
Teşhis aşamasında hasta öyküsü, fizik ve nörolojik bulgular çok önemlidir. Şikâyetin başlangıcından seyrine kadar olan süreci değerlendiren doktor ağrının yeri ve özelliklerine bakar. Yürüme mesafesi, bacakta uyuşma ve düşme öyküsü varsa değerlendirilir. Ayrıca geçirilmiş omurga operasyonları, kırık öyküsü ve osteoporoz gibi durumlar ele alınır.
Fizik ve nörolojik muayenede;
- Yürüyüş
- Esneklik
- Duruş
- Diz ve kalça muayenesi
- Nörolojik muayene aşaması incelenir.
Muayene sırasında düz bacak kaldırma testi, duyu testi, refleksler ve kas gücü ölçülür. Gerektiğinde hastaya görüntüleme teknikleri uygulanır. MR, BT ve tüm omurga röntgeniyle temel tetkikler yapılarak teşhis konulur. Bazen laboratuvar ve ek değerlendirme için;
- Tam kan sayımı
- Kardiyak değerlendirme
- Gerektiğinde EMG
- Kalsiyum ve D vitamini testi
- Paratiroid hormon testi talep edilebilir.
Dejeneratif Skolyoz ve Sagittal Denge Bozukluğu tedavisinin ilk basamağı ameliyatsız uygulamalardır. Egzersiz ve fizyoterapiyle başlayan bu aşamada sırt, karın ve gövde kaslarının güçlendirilmesi amaçlanır. Ayrıca denge ve düşmeyi engelleme egzersizleri tavsiye edilir. Bu egzersizler arasında hafif direnç, pilates, yürüyüş ve su içi egzersizler önerilebilir.
İlaç tedavisinde hastanın reçete ettiği ilaçlar kullanılmaya başlanır. Genelde kısa süreli kas gevşeticiler, nöropatik ağrılar için doktor kontrolünde bazı ilaçlar ön plana çıkar. Yaşlı hastalarda yan etkiler dikkatli incelenerek ilaç reçete edilir. Cerrahi müdahale söz konusu olacaksa;
- Yaşam kalitesini bozan ağrılar
- Ameliyatsız tedaviye rağmen sürekli ağrı
- İlerleyici nörolojik bulgular
- Belirgin dengesizlikler ele alınır.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
