
Hızlı Yanıt
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları, dayanıklılığı azalmış omurların çok hafif bir yükle çökmesi ya kırılmasına bağlı olarak oluşur. Normalde kırılmaya neden olmayacak hafif yüklerde bile bu durum gerçekleşebilir.
Öne Çıkanlar
- Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları, kemik kaybını hızlandıran faktörleri taşıyan bireylerde gözlemlenir.
- Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları belirtileri her bireyde farklı gözlemlenebilir.
- Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları teşhis edilirken hikâye ve risk değerlendirmesi yapılır.
- Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları tedavisinde genelde 3 farklı hedef bulunur.
Bu içerik Prof. Dr. Orkun Koban tarafından hazırlandı ve tarihinde incelendi.
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları, dayanıklılığı azalmış omurların çok hafif bir yükle çökmesi ya kırılmasına bağlı olarak oluşur. Normalde kırılmaya neden olmayacak hafif yüklerde bile bu durum gerçekleşebilir. Tıpta bu duruma osteoporotik kompresyon kırığı adı verilir.
Kemik Erimesine Bağlı Omurga Kırıkları Kimlerde Görülür?
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları, kemik kaybını hızlandıran faktörleri taşıyan bireylerde gözlemlenir. Cinsiyet ve yaş faktörü belirleyicidir. Fakat tek başına bu faktörler geçerli değildir. Cinsiyet ve yaşa bağlı gruplar;
- Yaşla beraber kemik kütlesinde azalma olur. Risk durumu 70’li yaşlardan sonra artar.
- Menopoz sonrası kadınlar en sık görülen gruptur. Çünkü menopozlar beraber östrojen hormon seviyesi düşer. Bu durum 5-10 yıl arasında hızlanır.
- Kadınlara göre ileri yaş erkeklerde daha az görülür ancak genç yaşta da ortaya çıkabilir.
Uzun süreli kortizon kullanımı, kemik erimesine bağlı omurga kırıkları görülmesine neden olabilir. Ayrıca bağırsak hastalıkları, romatizmal hastalıklar ve astım gibi durumlar kemik kaybını hızlandırır. Kırık riski de kısa sürede artmaya devam eder. Kullanılan kanser tedavisi ilaçlarının uzun süreli tüketimi de risk grubunu oluşturabilir.
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları, kemiği etkileyen hastalıkları olan kişilerde sıkça görülebilir. Bu hastalıklar;
- Erken menopoz
- Düşük testosteron düzeyi
- Çölyak hastalığı
- Tip 1 ve ileri tip 2 diyabet hastalığı
- Kronik akciğer, karaciğer ve böbrek hastalıkları
- Romatoid artrit ve diğer iltihabi romatizmal hastalıklar
- Emilim bozukluğu şeklindedir.
Elbette kişisel ve ailesel faktörler önemlidir. Daha önce hafif bir travma sonucu kırık geçirmiş olanlar risk grubunda sayılabilir. Hareketsiz yaşam, aşırı alkol ve sigara tüketimi, düşük vücut ağırlığı, hareketsiz yaşam, D vitamini ve kalsiyum eksikliği de risk faktörleri olarak sıralanabilir.
Kemik Erimesine Bağlı Omurga Kırıkları Nasıl Belirti Gösterir?
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları belirtileri her bireyde farklı gözlemlenebilir. Bazı kırıklar ciddi ağrılara neden olurken bazıları sessiz gelişime devam eder. Ağrıyla ilgili belirtilere baktığımızda;
- Kırık omur üzerine bastırınca hassasiyet oluşumu
- Aniden başlayan bel ya da sırt ağrısı
- Eğilme, öksürme ya da bir şey kaldırdıktan sonra başlayan ağrılar
- Sırt üstü uzanınca azalan ağrılar
- Eğilme, yürüme, oturma ve ayakta durmayla artan ağrı
- Ağrının karın ve yan tarafa doğru yayılması şeklindedir.
Duruş ve vücut yapısıyla ilgili belirtiler de ön plana çıkar. Sırtın öne doğru kamburlaşması, kıyafetlerin bel ya da boyuna uymaması, kas spazmları, boyda kısalma gibi belirtiler söz konusu olabilir. Ayrıca ileri kırıklarda yürüme güçlüğü, karın içi organların sıkışmasıyla beraber iştahsızlık ya da çabuk doyma, nefes darlığı, uyku bozukluğu gözlemlenebilir.
Osteoporotik Omurga Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları teşhis edilirken hikâye ve risk değerlendirmesi yapılır. Elbette şikâyetlerin dinlenmesi, muayene aşaması, görüntüleme ve kemik yoğunluğu ölçümü beraber yapılır. Buradaki amaç kırığı görmek değil, tespit aşamasında eski mi yoksa yeni mi olduğunu ve hangi nedenden kaynaklandığını saptamaktır.
Hikâye ve risk değerlendirmesinde ağrının ne zaman başladığı öğrenilir. Ayrıca menopoz zamanı, aile öyküsü, kamburlaşma, ağrılar ve varsa önceden geçirilmiş kırıklar kontrol edilir. Fizik muayene sırasında omurgada bası uygulanarak hassasiyet aranır. Hastanın boyu ölçülerek kıyaslama yapılır. Kamburlaşma, duruş bozuklukları ve kalça ile göğüs kafesi arasındaki mesafeye bakılır.
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları teşhisi sırasında görüntülenme yöntemlerinden yararlanılır. İlk basamak röntgendir. Bel ve sırt bölgesi hem yandan hem önden çekilir. Ayrıca DEXA cihazı kullanılarak yan omurga görüntülenebilir. Alternatif olarak manyetik rezonans ile kırığın ne kadar eski ya da yeni olduğu tespit edilir. Kemik yapısıyla ilgili ayrıntılı veriler için ise bilgisayarlı tomografiye başvurulur. MR yapılamaması halinde kemik sintigrafisi uygulanır.
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları teşhisi sırasında laboratuvar tetkikleri de önemli bir yere sahiptir. Altta yatan nedenin tam tespiti için bazen idrar ve kan testleri istenebilir. Fosfor, kalsiyum ve D vitamini testleriyle beraber;
- Erkeklerde kortizol ve testosteron testleri
- Tiroid fonksiyon testleri
- Karaciğer ve böbrek fonksiyon testi
- Şüphe varsa çölyak testi
- Tam kan sayımı testi yapılabilir.
Kemik Erimesine Bağlı Omurga Kırıklarında Tedavi Süreci
Kemik erimesine bağlı omurga kırıkları tedavisinde genelde 3 farklı hedef bulunur. Ağrıyı kontrol altına almak, hareketliliği geri kazandırmak ve yeni kırıkları önlemek için tedavi uygulanır. Başlangıçta ağrı tedavisi uygulanabilir. Parasetamol ilaçların reçete edildiği ilk süreçte uzman doktor kontörlünde kısa süreli güçlü ağrı kesiciler uygulanabilir. Yine bu dönemde kas gevşeticiler reçete edilebilir. Dinlenme ve istirahatin önemli olduğu tedavi döneminde bazı hastalar için korse kullanımı önerilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon aşamasında ise duruş düzelten egzersizler tavsiye edilir. Denge ve yürüme eğitimi, güvenli günlük yaşam teknikleri ve uygun egzersizlerle hastalar desteklenir.
Kemik erimesine bağlı omurga kırıklarında ameliyat, aşağıdaki durumlar sonucunda düşünülür;
- Omurga kırıklarının dengesiz olması halinde
- İlerleyen kamburlaşmada
- Birkaç hafta süren ilaç, fizik tedavi ve korse kullanımı sonucu ağrının devam etmesi durumunda
- Kırıkların kaynamaması halinde
Ameliyat sonrası birçok hasta kısa sürede ayağa kalkabilir. Fizyoterapist eşliğinde yürümeye başlayan hasta kısa bir süre korse kullanabilir. Ayrıca osteoporoz tedavisi, omurga kırık ameliyatından sonra devam ettirilir. Bu durum yeni kırıkların yaşanmaması açısından önemlidir. Düzenli röntgen ve kontrollerle izlem yapılır. Vida-çubuk ameliyatları bu süreçte en çok uygulanan yöntemler arasındadır.
Sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
